Mark Twain – Przygody Tomka Sawyera


Mark Twain, Przygody Tomka Sawyera [The Adventures of Tom Sawyer], tłum. Marceli Tarnowski, Bellona, 2014, 284 strony.

Wygląda na to, że ciągnie mnie ostatnio do książek, w których dominuje dziecięca perspektywa. Niedawno patrzyłam na świat oczami kilkuletniego Andersa z powieści Sigurda Hoela „Droga na kraniec świata”, a tym razem miałam okazję sprawdzić, jakie przygody przeżywał Tomek Sawyer w historii stworzonej przez Marka Twaina.

Bardzo się starałam sobie przypomnieć, ale przez dłuższy czas naprawdę nie miałam pewności, czy czytałam wcześniej „Przygody Tomka Sawyera”. To dziwne, bo znałam tego bohatera, a gdy o nim myślałam przed niedawną lekturą, to od razu miałam w głowie scenę z malowaniem płotu. Problem w tym, że nie wiedziałam czy ten obraz nie utrwalił mi się ze względu na teatralną sztukę, którą kiedyś w dziecięcych latach widziałam, a która zapadła mi w pamięć również dlatego, że była – z tego co kojarzę - moim pierwszym zetknięciem z teatrem. Sprawdziłam jeszcze jeden trop – czytałam jakieś dwa lata temu inną książkę autora – „Pamiętnik Adama i Ewy” i okazało się, że w swoich wrażeniach z lektury wspominam o tym, że „Przygody Tomka Sawyera” znam. Sprawa się wyjaśniła, ale wygląda na to, że to był dobry pomysł, by sobie ten tytuł przypomnieć.

Czytaj dalej

Mark Twain - Pamiętniki Adama i Ewy



Autor: Mark Twain
Tytuł: Pamiętniki Adama i Ewy
Tytuł oryginału: Adam and Eve’s Diares
Tłumaczenie: Teresa Truszkowska
Rok wydania: 1993
Wydawnictwo: Zakład Narodowy im. Ossolińskich
Liczba stron: 74

Mark Twain do tej pory kojarzył mi się głównie z czytanymi kiedyś książkami „Przygody Tomka Sawyera” oraz „Książę i żebrak” i pewnie do tych tytułów na długo jeszcze ograniczałaby się moja znajomość z pisarzem, gdyby nie pewna Basia, która przekonała mnie do sięgnięcia po „Pamiętniki Adama i Ewy”. Liczyłam, że i mnie rozbawi to niewielkich rozmiarów dzieło, chociaż trudno mi było sobie wyobrazić jak autor ugryzł taki akurat temat.

Tytuły bywają zwodnicze – obiecują nam coś, czego w środku próżno szukać, a my zachodzimy w głowę jak mogliśmy dać się tak nabrać. U Twaina na szczęście nie musimy obawiać się tego rodzaju rozczarowania, bo rzeczywiście otrzymujemy możliwość przeczytania pamiętników pierwszej kobiety i pierwszego mężczyzny, które jak zaznacza autor (niemal widzę jak pisząc to puszcza do czytelnika oko) - odszyfrował ze znalezionych hieroglifów. Pisarz kryje się za postaciami Adama i Ewy, całkowicie oddając im głos, ale jego poczucie humoru i zręczność słowa przebija się przez cały tekst.

Zastanawiacie się cóż takiego Adam mógł umieścić w swoich zapiskach? Nie jest tego wiele, bo jako mężczyzna nie rozwodzi się nad codziennością, stawiając raczej na konkretne informacje, ale od razu widać, że w centrum jego życia stoi Ewa. Nie spodziewajcie się jednak peanów na jej cześć – wręcz przeciwnie! Adamowi ciężko jest wytrzymać z tym „nowym stworzeniem” i podejmie niejedną próbę ucieczki od nieustannie gadającej kobiety. Udręczony i rozdrażniony jej zachowaniem  nie będzie widział specjalnego pożytku w przebywaniu w takim towarzystwie. W tym swoim narzekaniu będzie jednak tak zabawny, że nie sposób powstrzymać się od śmiechu nad jego żalami.

Pamiętnik Ewy to już zupełnie inny styl i język, a mając na uwadze jak sprawnie zadręczała Adama nieustannym trajkotaniem, możemy się spodziewać, że jej opowieść będzie nie tylko dłuższa, ale i bardziej szczegółowa. Przeczytamy zatem między innymi o chwytaniu gwiazd, nadawaniu nazw i próbach zawarcia znajomości z Adamem. Pierwsza kobieta daleka jest jednak do idealizowania mężczyzny, a chociaż w miarę upływu czasy nazywa go milej niż gadem, to i tak nie znajduje w nim zbyt wielu talentów.

Mark Twain nie poprzestał na stworzeniu zabawnej opowiastki przy której nie raz i nie dwa można się roześmiać. Pod płaszczykiem humoru i lekkości jaka towarzyszy tej historii, znakomicie ukazał kontrast między dwoma postawami. Adam jest pogodzony z istniejącym porządkiem i nie czuje potrzeby sięgania dalej – przyjmuje to, co jest, takim jakim jest i to mu w zupełności wystarcza. Ewa natomiast jest ciekawa świata, eksploruje jego kolejne elementy – chce doświadczać nowych rzeczy i nie boi się ryzyka. Co istotne, oboje czasami wychodzą poza swoje typowe zachowania, pokazując, że nie są postaciami jednoznacznymi.

„Pamiętniki Adama i Ewy” wielokrotnie mnie rozbawiły, ale cieszę się, że to nie jedyna wartość (skądinąd naprawdę istotna), jaką ze sobą niosą. Spoglądamy przez chwilę na świat oczami Adama i Ewy, ale dowiadujemy się również jak dużą wagę ma to, co jest w sercu i że miłość można wyrażać na różne sposoby. Na wzajemne zrozumienie czasami potrzeba więcej czasu, a człowiek uczy się świata i siebie całe życie.

Dzieło Twaina można z pewnością analizować na różne sposoby, sprawdzając na przykład jak daleko odszedł od biblijnego postrzegania Adama i Ewy czy na ile autorzy pamiętników są odzwierciedleniem samego pisarza i jego żony (w czytanym przeze mnie wydaniu niezwykle sprawnie zrobiła to Bożena Chrząstowska), ale i bez tego może wywoływać w czytelniku emocje. Mnie rozśmieszyła, pobudziła do refleksji, ale też pozostawiła z pewnym niedosytem, który wynika ni mniej ni więcej z tego, że chciałoby się w towarzystwie Adama i Ewy spędzić trochę więcej czasu.

Garść cytatów:

„Wybudowałem sobie szałas (…). Nowe stworzenie już tam wtargnęło, a gdy próbowałem je wypchnąć, zaczęło wylewać wodę z otworów, którymi patrzy (…).” (s. 10)

„(…) nic mnie nie obchodzi, kim jest, byle tylko sobie poszła i przestała tyle mówić.” (s. 12)


--------

Czytaj dalej

Polub K-czyta na Facebooku

K-czyta

Obserwatorzy